Arterit, diğer adıyla vaskülit, atardamar duvarında gelişen iltihaplanma ile karakterize bir damar hastalığıdır. Bağışıklık sisteminin damar duvarına karşı oluşturduğu iltihabi yanıt sonucunda damarlar kalınlaşabilir, daralabilir veya tamamen tıkanabilir.

Damarlarda meydana gelen bu değişiklikler, ilgili organa giden kan akımını azaltarak doku ve organ hasarına neden olabilir. Vaskülit, etkilenen damarların çapına göre farklı hastalık gruplarına ayrılır ve belirtileri de buna göre değişiklik gösterir.

Arterit (Vaskülit) Nedir?

Vaskülit; atardamar, toplardamar veya kılcal damarların iltihaplanması sonucu gelişen bir hastalık grubudur. Atardamarların tutulduğu durumlar arterit olarak adlandırılır.

İltihaplanma sonucunda damar duvarında;

• Kalınlaşma
• Daralma
• Tıkanıklık
• Nadiren damar duvarında zayıflama ve genişleme

gelişebilir. Bu durum, organların yeterli kan ve oksijen alamamasına yol açabilir.

Büyük Damar Vaskülitleri

Büyük çaplı damarları, özellikle aort ve ana dallarını etkileyen vaskülitler arasında şunlar yer alır:

• Temporal arterit (Dev hücreli arterit)
• Takayasu arteriti

Bu hastalıklarda görülebilecek belirtiler:

• Baş ağrısı
• Görme bozukluğu veya görme kaybı
• Çene ağrısı
• Kol ve bacaklarda güçsüzlük veya çabuk yorulma
• Nabız farklılıkları

Erken tanı özellikle görme kaybı gibi ciddi komplikasyonların önlenmesi açısından önemlidir.

Orta Çaplı Damar Vaskülitleri

Orta büyüklükteki atardamarları etkileyen hastalıklar arasında:

• Poliarteritis nodoza (PAN)
• Kawasaki hastalığı

bulunur.

Tutulan organa göre;

• Karın ağrısı
• Yüksek tansiyon
• Böbrek tutulumu
• Kalp ve diğer organlarda dolaşım bozuklukları

görülebilir.

Küçük Damar Vaskülitleri

Küçük damar ve kılcal damarları etkileyen vaskülitlerin önemli bir grubu ANCA ilişkili vaskülitlerdir.

Bu hastalarda;

• Cilt döküntüleri
• Böbrek tutulumu
• Akciğer tutulumu
• Sinir sistemi bulguları
• Halsizlik ve ateş

gibi farklı belirtiler ortaya çıkabilir.

Arterit Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler hastalığın tipine ve tutulan damara göre değişmekle birlikte şu yakınmalar görülebilir:

• Nedeni açıklanamayan ateş
• Halsizlik
• Kilo kaybı
• Kas ve eklem ağrıları
• Baş ağrısı
• Görme bozuklukları
• Cilt döküntüleri
• Karın ağrısı
• Kol veya bacaklarda güçsüzlük

Bu belirtiler birçok farklı hastalıkta da görülebileceği için kesin tanı hekim değerlendirmesi ile konulur.

Arterit Nasıl Tanı Konulur?

Vaskülit tanısında hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve laboratuvar testleri birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda;

• Kan testleri
• Görüntüleme yöntemleri (Ultrason, BT, MR, PET-BT)
• Anjiyografi
• Biyopsi

gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Arterit (vaskülit), damar duvarında iltihaplanmaya neden olan ve farklı organları etkileyebilen önemli bir hastalık grubudur.